Triệu chứng

Mụn trứng cá là gì? Nguyên nhân gây mụn trứng cá

Mụn trứng cá là gì?

Theo bác sĩ Huỳnh Thị Tuyết Như (Hiệp hội da liễu Việt Nam), mụn trứng cá (tên khoa học là acne vulgaris). Đây là một bệnh da liễu thường gặp liên quan đến tuyến bã nhờn dưới da.

Mụn trứng cá có nhiều loại từ thể nhẹ đến thể nặng, thường gặp nhất là mụn cám, mụn đầu trắng, mụn đầu đen, mụn đỏ sưng tấy và gây đau và mụn bọc.

Ở thể thông thường mụn trứng cá gồm mụn đầu trắng, mụn đầu đen, mụn cám không gây nguy hiểm nhưng khiến nhiều người gặp trở ngại trong giao tiếp, tâm lý bất ổn vì ngoại hình.

Nếu trong trường hợp thể nặng gồm mụn mủ, mụn trứng cá đỏ, mụn mủ, mụn bọc điều trị sai cách gây tổn thương nặng để lại sẹo thâm, sẹo rỗ. Chính vì thế bạn cần biết rõ về loại mụn này, hãy đọc bài viết >> Cách trị mụn trứng cá bọc để hiểu về nó, cách trị và phòng ngừa loại mụn nguy hiểm này.

Vị trí của mụn trứng cá có thể là ở lưng, mặt, ngực, cánh tay, bả vai,...Không thuộc bệnh lây, tuy nhiên, trên cơ thể mụn trứng cá có thể lây lan từ vị trí này sang vị trí khác. Mụn trứng cá có nhiều loại tổn thương, không nguy hiểm nhưng gây mất thẩm mỹ, ảnh hưởng đến tâm lý. Biến chứng thường gặp là sẹo lõm hoặc sẹo lồi.

Mụn trứng cá là bệnh da liễu thường gặp ở mọi lứa tuổi phổ biến nhất là tuổi dậy thì (từ 13- 18 tuổi). 

Cơ chế hình thành mụn trứng cá:

Mụn trứng cá phát triển qua 4 giai đoạn:

  • Giai đoạn 1: Tắc nghẽn ống chân lông

Các tế bào của tuyến bã bình thường sẽ được bài tiết qua ống chân lông nhưng chúng hoạt động mạnh và không được đào thải theo cơ thế tự nhiên sẽ gây tắc nghẽn.

  • Giai đoạn 2: Tuyến bã hoạt động quá mức

Do việc sản xuất hoóc môn, chủ yếu là hóoc môn testosteron tăng cao khiến việc sản xuất chất nhờn cũng tăng nhanh. Mụn trứng cá ở nam giới thường nặng hơn nữ giới cũng do lượng testosteron được sản xuất nhiều hơn.

  • Giai đoạn 3: Vi khuẩn Propionibacterium acnes tấn công

Khi nhân mụn trứng cá kết hợp với một số loại vi khuẩn gây hiện tượng viêm nhiễm, làm tăng thêm sự ứ đọng của bã nhờn khiến tình trạng càng thêm nặng.

Một số loại vi khuẩn thường gặp trong bệnh trứng cá là Propione – bacterium acnes (hay còn gọi là Corynebacterium acnes), Staphylococcus epidermidis (tụ cầu da), Pityrosporum.

  • Giai đoạn 4: Sưng tấy chân lông

Khi vi khuẩn Propionibacterium acnes tấn công lỗ chân lông, bề mặt của ống chân lông sẽ bị sưng tấy. Sự sưng tấy này gây nên mụn trứng cá mủ.

Sau đó nếu không được chữa trị, mụn u nang lông phát triển sẽ dẫn đến nhiễm trùng, tạo sẹo vĩnh viễn.

Phân biệt các loại mụn trứng cá qua mức độ

Các loại mụn khác nhau là do tùy thuộc vào mức độ viêm của nhân mụn, có thể chia mụn trứng cá thành các loại sau:

  • Mụn trứng cá ở thể thông thường: gồm mụn đầu đen, mụn đầu trắng thường gặp ở độ tuổi dậy thì. Mụn hình thành do tăng tiết bã nhờn gây nhân mụn trứng cá sẩn, kế tiếp là đầu trắng.

Vị trí xuất hiện mụn ở mặt, ngực, phần trên của lưng.

  • Mụn trứng cá ở thể nặng: Mụn bọc, mụn bọc có mủ, viêm nang là thể nặng của mụn trứng cá, các nang có màu sẫm dưới da, thường để lại sẹo.

Ngoài ra còn có mụn trứng cá cụm, loại mụn này thường xuất hiện ở lưng, ngực và mông. Biểu hiện của mụn trứng cá cụm là cùi mụn, sẩn, mụn mủ, cục, áp xe.

mun trung ca - Các loại mụn trứng cá phổ biến:

Mụn trứng cá có nhiều nhiều dạng trong đó thường gặp nhất là 6 loại dưới đây:

 

- Mụn đầu trắng: Nhân mụn nằm trong lỗ chân lông kín nên có màu trắng, cứng và chưa có cồi. Mụn không sưng chỉ nổi gồ trên bề mặt da không thấy rõ bằng mắt thường, khi dùng tay sờ thấy cộm.

- Mụn đầu đen: Thường xuất hiện ở cằm, cánh mũi và hai bên má. Mụn đầu đen hình thành giống mụn đầu trắng nhưng nhân trứng nằm trong lỗ chân lông hở miệng, tiếp xúc với không khí bị oxy hóa nên chuyển sang màu đen. 

- Mụn trứng cá đỏ: Là loại mụn sưng tấy, đỏ và gây đau. Vị trí của nhân mụn rất khó xác định.

- Mụn mủ: Là mụn trứng đỏ nhưng viêm nặng hơn, có mủ vàng hoặc trắng bên trong. Mụn sưng to và đau nhức. Tuy nhiên, mụn không gây ra sẹo lõm hay thâm vì đây chỉ viêm ở lớp nang lông.

- Mụn trứng cá bọc: Là loại mụn trứng cá viêm với đường kính to hơn, đa phần có nhiều mủ, gây đau nhức. Sự viêm nhiễm xâm nhập sâu dưới lớp tế bào, khi lành sẽ để lại sẹo.

Mỗi loại mụn lại có một cách chữa khác nhau, hãy đọc bài>> Cách trị mụn trứng cá để biết cách trị từng loại mụn mà mình đang gặp phải.

Cách nhận diện mụn trứng cá theo độ tuổi:

Ở mỗi độ tuổi khác nhau mụn trứng cá lại có nguyên nhân gây mụn, vị trí mụn khác nhau vì thế việc điều trị mụn trứng cá ở từng độ tuổi cũng khác nhau.

Theo nghiên cứu khoảng 90% trường hợp ở tuổi dậy thì ( từ 13- 19 tuổi) bị mụn trứng cá, sau đó bệnh sẽ giảm dần. Tuy nhiên mụn trứng cá cũng có thể xuất hiện muộn hơn ở tuổi 20-30, thậm chí là tuổi trung niên.

Tỷ lệ nữ mắc mụn trứng cá nhiều hơn nam, tuy nhiên bệnh ở nam giới thường nặng hơn nữ.

- Mụn trứng cá ở tuổi dậy thì (12-18 tuổi): Theo thống kê của ngành da liễu Việt Nam, có khoảng 10 triệu người bị mụn trứng cá thì có 80% là ở tuổi thanh, thiếu niên.

Vị trí xuất hiện mụn trứng cá ở độ tuổi này là tập trung ở vùng chữ T (trán - mũi - cằm). Mụn sẽ giảm dần khi qua tuổi dậy thì, da phục hồi nhanh.

- Mụn trứng cá ở tuổi trưởng thành (18- 35 tuổi) : Mụn tập trung ở vùng chữ U gồm má và cằm. Mụn có khuynh hướng lặp đi lặp lại, cấu trúc da liên tiếp bị tổn thương, lão hóa và khó phục hồi.

- Mụn trứng cá ở tuổi trung niên (40- 50 tuổi): Các mụn sẩn ở má và cằm, nguyên nhân phức tạp. Ở nữ giới thường do dùng mỹ phẩm nhiều khiến da lão hóa, yếu dẫn đến mẫn cảm, dễ phát sinh mụn.

Mụn trứng cá có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, mọi ngành nghề, ngay cả các sao Hàn cũng không ngoại lệ nhưng họ có bí quyết để lúc xuất hiện luôn rạng rỡ. Hãy học các trị mụn trứng cá của Song Hye Kyo, Yoona, Kim Tae Hea qua bài viết >> Cách trị mụn trứng cá tại nhà bằng thiên nhiên từ sao Hàn

8 nguyên nhân gây mụn trứng cá hàng đầu nhiều người mắc:

Bác sĩ Cẩm Tú (Hiệp hội Da Liễu Việt Nam) cho biết, trứng cá có nhiều nguyên nhân gây ra, trong đó có những nguyên nhân tiềm ẩn gây mụn dưới đây: 

- Di truyền: 50% bệnh nhân mụn trứng cá có tiền sử gia đình bị mụn trứng cá.

- Những người làm việc trong môi trường thường xuyên tiếp xúc với dầu mỡ, ánh năng có khả năng bị bệnh cao hơn.

- Căng thẳng, stress kéo dài cũng là nguyên nhân gây mụn trứng cá nặng hơn.

- Chế độ ăn nhiều đường, bơ, dầu mỡ làm tiết bã nhờn nhiều hơn gây mụn nặng hơn,

- Bệnh nhân mắc cách bệnh nội tiết như đa nang buồng trứng, đường giáp trạng...cũng bị mụn trứng cá nhiều hơn.

- Người đang sử dụng các loại thuốc như corticoid, nhóm halogen...cũng là nguyên nhân gây mụn trứng cá.

- Một số nguyên nhân khác như vệ sinh da mặt không đúng cách, nặn mụn không đúng phương pháp, lạm dụng mỹ phẩm, chất hóa học cũng gây mụn trứng cá.

- Dị ứng: Dị ứng mỹ phẩm, dị ứng thực phẩm, dị ứng nguồn nước, thuốc, da bị phụ thuộc vào các loại kem có thành phần độc hại, không rõ nguồn gốc.

Nguyên tắc trong điều trị mụn trứng cá là chống tiết nhiều chất bã nhờn, bạt sừng, kháng viêm, phòng nhiễm khuẩn.

Bệnh nhân bắt buộc phải tuân theo phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa ở các thể trứng cá vừa và nặng, riêng những loại mụn trứng cá ở thể nhẹ cần chú trọng vệ sinh và chăm sóc da đúng cách.

Để ngăn ngừa mụn trứng cá tái phát bạn nên cẩn thận trong chế độ ăn uống như hạn chế đồ ăn nhiều đường, dầu mỡ. Trong sinh hoạt cần tránh thức khuya, stress, uống đủ 2 lít nước mỗi ngày và hạn chế lạm dụng mỹ phẩm.

Theo thống kê có đến 80 % những người ở độ tuổi từ 11 - 30 bị mụn trứng cá tại một thời điểm nào đó, vì thế, hy vọng những thông tin trên đã giúp nhiều người hiểu rõ mụn trứng cá là gì?. Từ việc hiểu về mụn trứng cá sẽ cho bạn những kiến thức cần thiết để ngăn ngừa sự hình thành của mụn và có cách điều trị thích hợp.

Minh Thúy (tổng hợp)